Błysk fotoradaru to dopiero początek procedury. Pierwsze pismo, które przychodzi do właściciela auta, zwykle nie jest mandatem. To wezwanie do wskazania, kto prowadził samochód. Poniżej opisujemy, kto może takie pismo wysłać, ile masz czasu na odpowiedź, ile kosztuje odmowa wskazania kierowcy i kiedy wykroczenie się przedawnia. Stan prawny na 27 października 2026 r.
Kto może wysłać wezwanie
CANARD (GITD) – fotoradary stacjonarne i odcinkowe
Fotoradary stacjonarne i rejestratory wjazdu na czerwonym świetle należą do Inspekcji Transportu Drogowego (art. 129g ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, dalej PoRD). Sprawy prowadzi Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD) w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach ITD może też mierzyć średnią prędkość na odcinku drogi (art. 129h ust. 2).
Skalę systemu pokazuje ocena skutków regulacji projektu przygotowanego przez Ministerstwo Infrastruktury. Na 30 czerwca 2026 r. CANARD działał w 724 lokalizacjach, w tym 545 fotoradarów punktowych i 116 odcinkowych pomiarów prędkości. Do tego dochodziło 33 nieoznakowanych pojazdów z urządzeniami pomiarowymi.
Policja
Policja korzysta z własnych urządzeń, m.in. mobilnych mierników prędkości i wideorejestratorów. Jeżeli funkcjonariusz nie zatrzymał kierowcy na miejscu, wezwanie do wskazania kierującego wysyła komenda.
Straż miejska (gminna) – bez fotoradarów od 2016 r.
Straże gminne i miejskie nie mogą kontrolować prędkości fotoradarami od 1 stycznia 2016 r. Zmianę wprowadziła ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o strażach gminnych (Dz.U. 2015 poz. 1335). Obecny art. 129b PoRD pozwala strażnikom kontrolować m.in. zatrzymanie i postój, ruch rowerów i hulajnóg, ruch pieszych, strefy czystego transportu, nacisk osi i zakaz ruchu w obu kierunkach. Prędkości na tej liście nie ma.
Straż miejska może natomiast żądać wskazania, komu powierzyłeś pojazd (art. 129b ust. 3 pkt 7 PoRD), na przykład przy źle zaparkowanym aucie. Jeżeli więc w 2026 r. dostaniesz od straży miejskiej pismo w sprawie prędkości, sprawdź dokładnie, kto je wysłał. CANARD ostrzega też na swojej stronie przed fałszywymi wezwaniami do zapłaty wysyłanymi SMS-em, e-mailem i pocztą.
Obowiązek wskazania kierującego – art. 78 ust. 4 PoRD
Właściciel lub posiadacz pojazdu musi na żądanie uprawnionego organu wskazać, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Jedyny wyjątek ustawowy dotyczy sytuacji, gdy pojazd został użyty wbrew woli i wiedzy właściciela przez nieznaną osobę, czemu właściciel nie mógł zapobiec (art. 78 ust. 4).
Według CANARD „wskazać” oznacza podać konkretną osobę wraz z jej adresem. Odpowiedź w stylu „jeździ nim cała rodzina, nie pamiętam kto” nie spełnia tego obowiązku.
Wezwanie z CANARD krok po kroku
- Rejestracja wykroczenia. Urządzenie robi zdjęcie, a CANARD ustala właściciela w Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP).
- Wezwanie. Właściciel albo posiadacz dostaje wezwanie z trzema formularzami:
- oświadczenie nr 1 – wypełnia osoba, która prowadziła auto,
- oświadczenie nr 2 – wypełnia właściciel, który wskazuje, komu powierzył pojazd,
- oświadczenie nr 3 – wypełnia właściciel, który nie wskazuje kierującego lub odmawia jego wskazania.
- Termin – 7 dni. CANARD podaje w FAQ siedmiodniowy termin na odpowiedź. Jeżeli go przekroczysz, wyślij oświadczenie niezwłocznie.
- Dalszy ciąg. W zależności od oświadczenia CANARD wystawia mandat, wysyła wezwanie do wskazanej osoby albo kieruje sprawę do sądu.
Zdjęcie możesz obejrzeć w portalu eBOK CANARD albo w siedzibie CANARD w Warszawie (ul. Przyczółkowa 109A) i w oddziałach terenowych GITD. Na zdjęciu zwykle widać twarz kierowcy, ale nie zawsze da się ją rozpoznać. Obowiązek wskazania kierującego istnieje niezależnie od tego.
Mandat i zapłata. Mandat za wykroczenie wykryte urządzeniem rejestrującym trzeba nałożyć najpóźniej w ciągu 60 dni od ustalenia sprawcy (art. 97 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, dalej KPSW). CANARD podaje, że grzywnę płaci się w ciągu 7 dni od odebrania mandatu, na rachunek wskazany na tym mandacie. Kwoty nie da się negocjować, bo wynika z taryfikatora. Po przyjęciu mandatu można złożyć pisemny wniosek o raty lub odroczenie (opłata 10 zł według CANARD).
Ile kosztuje niewskazanie kierującego – art. 96 § 3 KW
Niewskazanie kierującego wbrew obowiązkowi to osobne wykroczenie (art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń, dalej KW). Taryfikator mandatów (rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 24 listopada 2003 r., tabela B w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2484) przewiduje:
| W jakiej sprawie nie wskazano kierującego | Mandat (lp. taryfikatora) |
|---|---|
| przekroczenie dopuszczalnej prędkości | dwukrotność grzywny za to przekroczenie, nie mniej niż 800 zł (lp. 241) |
| spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu | nie mniej niż 2000 zł (lp. 240) |
| przestępstwo | nie mniej niż 4000 zł (lp. 239) |
| pozostałe wykroczenia (np. czerwone światło, parkowanie) | nie mniej niż 500 zł (lp. 242) |
Górne granice:
- mandat – do 8000 zł (art. 96 § 1d KPSW),
- sąd – do 30 000 zł (art. 24 § 1a KW wymienia art. 96 § 3 wśród wykroczeń z podwyższoną granicą grzywny).
Przykłady dla przekroczenia prędkości
| Przekroczenie | Mandat dla kierowcy | Punkty | Niewskazanie kierującego |
|---|---|---|---|
| o 11–15 km/h | 100 zł | 2 | 800 zł (minimum) |
| o 21–25 km/h | 300 zł | 5 | 800 zł (minimum) |
| o 31–40 km/h | 800 zł | 9 | 1600 zł |
| o 51–60 km/h | 1500 zł | 13 | 3000 zł |
| o ponad 70 km/h | 2500 zł | 15 | 5000 zł |
Kwoty dla kierowcy pochodzą z taryfikatora (lp. 73–81), a punkty z załącznika nr 1 do rozporządzenia MSWiA z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 724). Przy przekroczeniu o ponad 30 km/h taryfikator podaje też wyższą stawkę dla recydywy, czyli gdy w ciągu 2 lat od prawomocnego ukarania popełnisz to samo wykroczenie (art. 38 § 2 KW). Wynosi ona 1600–5000 zł.
Za niewskazanie kierującego nie ma punktów karnych. Punkty dostaje tylko kierowca. Dlatego niektórzy właściciele świadomie wybierają odmowę. Kosztuje to co najmniej dwa razy więcej i może skończyć się w sądzie.
Spór o uprawnienia GITD w sądach
W 2026 r. media opisywały orzeczenia sądów rejonowych (m.in. Sądu Rejonowego Katowice-Zachód), które odmawiały wszczęcia postępowania z art. 96 § 3 KW na wniosek GITD. Sądy uznawały, że w tych sprawach Inspekcja nie jest uprawnionym oskarżycielem. Orzecznictwo nie jest jednolite. Nie warto zakładać, że ten argument zadziała w twojej sprawie.
Odmowa przyjęcia mandatu i sąd
Każdy sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu (art. 97 § 2 KPSW). Wtedy organ, który chciał nałożyć grzywnę, kieruje do sądu wniosek o ukaranie (art. 99 KPSW). Tak samo dzieje się, gdy nie zapłacisz mandatu zaocznego w terminie.
Co to oznacza w praktyce:
- w sądzie możesz kwestionować pomiar, oznakowanie, legalizację urządzenia albo to, że prowadziłeś właśnie ty,
- sąd nie jest związany taryfikatorem. Przy wykroczeniu drogowym może wymierzyć grzywnę w granicach ustawy, a przy art. 96 § 3 KW do 30 000 zł. Dochodzą koszty postępowania,
- przy prędkości punkty i tak trafiają do ewidencji, gdy wyrok się uprawomocni.
Przedawnienie – art. 45 KW
Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia minął rok. Jeżeli w tym roku wszczęto postępowanie, karalność ustaje z upływem 2 lat od końca tego roku (art. 45 § 1 KW). W praktyce to najwyżej 3 lata od daty zdjęcia, jeżeli sprawa ruszyła w pierwszym roku.
Z oceny skutków regulacji projektu Ministerstwa Infrastruktury wynika, że w 2024 r. przedawniło się ponad 350 000 spraw prowadzonych przez CANARD. Częste przyczyny to nieodebrane listy, brak odpowiedzi i nieskuteczne wskazanie kierującego. Uwaga: w sprawach o wykroczenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego o doręczeniach (art. 38 § 1 KPSW odsyła m.in. do art. 133 KPK). Według nich list, którego nie odebrałeś mimo dwukrotnego awizo, uznaje się za doręczony. Unikanie poczty nie zatrzymuje sprawy, a może dać sądowi argument przeciwko tobie.
Punkty karne – stan na październik 2026
- Limit wynosi 24 punkty. Po jego przekroczeniu komendant wojewódzki Policji kieruje wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (§ 7 rozporządzenia z Dz.U. 2026 poz. 724).
- Od 17 września 2023 r. punkty usuwa się po roku. Termin liczy się od uprawomocnienia rozstrzygnięcia, a przy mandacie od dnia zapłaty grzywny (§ 6 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 rozporządzenia). Niezapłacony mandat oznacza więc, że punkty zostają na koncie dłużej.
- Sam wpis o naruszeniu zostaje w ewidencji przez 5 lat (§ 5 ust. 3).
- Od 3 czerwca 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie MSWiA o ewidencji kierujących (Dz.U. 2026 poz. 724). Szkolenie w WORD odejmuje 6 punktów, można je odbyć nie częściej niż raz na 6 miesięcy i nie w pierwszym roku od zdobycia prawa jazdy. Obejmuje jednak tylko wymienione naruszenia. Przy prędkości są to przekroczenia do 30 km/h (kody E 06–E 10). Za przekroczenie o ponad 30 km/h i za czerwone światło szkolenie punktów nie zmniejsza.
| Przekroczenie prędkości | Punkty (Dz.U. 2026 poz. 724) |
|---|---|
| do 10 km/h | 1 |
| 11–15 km/h | 2 |
| 16–20 km/h | 3 |
| 21–25 km/h | 5 |
| 26–30 km/h | 7 |
| 31–40 km/h | 9 |
| 41–50 km/h | 11 |
| 51–60 km/h | 13 |
| 61–70 km/h | 14 |
| ponad 70 km/h | 15 |
Wjazd na czerwonym świetle to 15 punktów (kod C 02) i 500 zł mandatu (lp. 296 taryfikatora).
Auto firmowe, leasing, auto sprzedane
Firma. Gdy właścicielem jest spółka, inna osoba prawna lub przedsiębiorca niebędący osobą fizyczną, informację podaje osoba wyznaczona przez organ reprezentujący firmę. Jeżeli nikogo nie wyznaczono, odpowiadają członkowie tego organu, np. zarządu (art. 78 ust. 5 PoRD). CANARD wskazuje, że mandat za niewskazanie może dostać np. prezes lub pracownik odpowiedzialny za udzielanie takich informacji. Firma z flotą powinna więc prowadzić ewidencję, kto i kiedy jeździł danym autem.
Leasing i najem długoterminowy. W CEP właścicielem jest leasingodawca, więc wezwanie zwykle trafia najpierw do niego. Leasingodawca wskazuje korzystającego jako posiadacza, a ten dostaje kolejne wezwanie i musi wskazać kierowcę. To wydłuża procedurę, ale obowiązek wskazania spoczywa wtedy na korzystającym. Sprawdź umowę leasingu, bo może przewidywać opłatę za obsługę takich pism.
Auto sprzedane przed datą zdjęcia. Wyślij do CANARD kopię umowy sprzedaży, faktury albo umowy darowizny. GITD nie poprawia danych w CEP, a sprzedający ma 30 dni na zgłoszenie zbycia w wydziale komunikacji. Więcej o tym w artykule sprzedaż auta – zgłoszenie zbycia, umowa, OC i podatki.
Co się może zmienić – projekt Ministerstwa Infrastruktury (UD263)
Ministerstwo Infrastruktury przygotowało projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym (ocena skutków regulacji z 27 lipca 2026 r., nr w wykazie UD263). Według OSR projekt:
- wyłącza w sprawach CANARD wezwanie do wskazania kierującego (art. 78 ust. 4–5 PoRD) i karę z art. 96 § 3 KW,
- wprowadza zawiadomienie o zarejestrowaniu naruszenia. Jeżeli kierowca nie przyjmie mandatu, właściciel zapłaci opłatę administracyjną kilka razy wyższą od mandatu. Opłata będzie wymagalna 30 dni od doręczenia zawiadomienia, a przy wcześniejszej zapłacie zostanie obniżona o 20%,
- zwalnia właściciela z opłaty tylko wtedy, gdy wykaże, że nie był wtedy właścicielem lub posiadaczem auta, że auto skradziono albo że działał w stanie wyższej konieczności,
- nakłada na firmy leasingowe i wynajmujące auta na ponad 30 dni obowiązek zgłaszania użytkownika do CEP,
- odejmuje od zmierzonej prędkości 5 km/h, a na autostradzie i drodze ekspresowej 6 km/h.
To projekt, nie obowiązujące prawo. Do czasu uchwalenia i wejścia w życie stosuje się zasady opisane wyżej. Przed odpowiedzią na wezwanie sprawdź, czy przepisy się nie zmieniły.
Najczęstsze błędy
| Błąd | Skutek |
|---|---|
| ignorowanie listu z CANARD | list uznany za doręczony po dwukrotnym awizo, a sprawa idzie dalej |
| „nie pamiętam, kto jechał” | to niewskazanie, mandat co najmniej 500–800 zł |
| wskazanie osoby bez adresu | CANARD może uznać, że nie wskazałeś kierującego |
| płacenie po terminie lub na zły rachunek | punkty nie zaczynają wygasać, a dług trafia do egzekucji administracyjnej |
| wezwanie od straży miejskiej za prędkość | straże nie mają fotoradarów od 2016 r. – sprawdź, kto wysłał pismo |
FAQ
Czy mogę po prostu nie odpowiedzieć na wezwanie?
Brak odpowiedzi CANARD traktuje jak odmowę wskazania kierującego. Grozi wtedy mandat albo wniosek o ukaranie z art. 96 § 3 KW, przy prędkości co najmniej 800 zł.
Po jakim czasie przedawnia się zdjęcie z fotoradaru?
Po roku od wykroczenia, jeżeli w tym czasie nie wszczęto postępowania. Jeżeli je wszczęto, karalność ustaje 2 lata po upływie tego roku (art. 45 § 1 KW).
Czy straż miejska może mi wysłać mandat z fotoradaru w 2026 r.?
Nie za prędkość. Straże straciły to uprawnienie 1 stycznia 2016 r. Mogą jednak żądać wskazania kierującego w sprawach, które kontrolują, np. parkowania.
Czy za niewskazanie kierowcy dostanę punkty?
Nie. Punkty przypisuje się tylko kierującemu, a rozporządzenie o ewidencji nie przewiduje punktów za art. 96 § 3 KW.
Kiedy znikną punkty za fotoradar?
Rok po zapłacie mandatu. Gdy sprawę rozstrzygał sąd, rok po uprawomocnieniu wyroku.
Źródła
- Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251: art. 78 ust. 4–5, art. 129b, art. 129g, art. 129h (sprawdzone pod kątem późniejszych nowelizacji z 2025 i 2026 r.).
- Kodeks wykroczeń, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1372: art. 24 § 1a, art. 38 § 2, art. 45, art. 92a, art. 96 § 3.
- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1336: art. 96 § 1d, art. 97, art. 98, art. 99.
- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych, Dz.U. 2021 poz. 2484: tabela B, lp. 73–81, 239–242, 296 (późniejsza zmiana: Dz.U. 2023 poz. 1256).
- Rozporządzenie MSWiA z 29 maja 2026 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego, Dz.U. 2026 poz. 724: § 5–7, § 10–12, załącznik nr 1 (kody C 02, E 01–E 10).
- Ustawa z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 17 (Dz.U. 2021 poz. 2328) ze zmianami z Dz.U. 2023 poz. 1123 (punkty po roku, szkolenie −6 pkt) i Dz.U. 2025 poz. 1676.
- Ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o strażach gminnych, Dz.U. 2015 poz. 1335 oraz prawo.pl – od 1 stycznia 2016 r. straże gminne nie będą mogły korzystać z fotoradarów.
- CANARD – procedura postępowania i CANARD – pytania i odpowiedzi: oświadczenia nr 1–3, termin 7 dni, 60 dni na mandat, zapłata w 7 dni, firmy, auto sprzedane, punkty.
- Ocena skutków regulacji projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (MI, UD263, 27.07.2026), udostępniona przez Związek Powiatów Polskich: liczba urządzeń CANARD, przedawnienia w 2024 r., proponowana opłata administracyjna.
- Autocentrum – sądy podważają uprawnienia GITD (6.04.2026): rozbieżne orzecznictwo w sprawach z art. 96 § 3 KW.
Stan prawny na 27.10.2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. W konkretnej sprawie decyduje treść wezwania i aktualne przepisy.