O karze decyduje stężenie alkoholu. Przy wyniku od 0,2‰ do 0,5‰ we krwi (od 0,1 do 0,25 mg/dm³ w wydychanym powietrzu) kierowca jest w stanie po użyciu alkoholu. Jazda samochodem w tym stanie to wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Powyżej 0,5‰ (0,25 mg/dm³) zaczyna się stan nietrzeźwości, a jazda autem jest już przestępstwem z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Od 1,5‰ sąd co do zasady orzeka przepadek samochodu. W każdym z tych przypadków ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie z twojego OC, a potem może żądać od ciebie zwrotu całej kwoty.
Opisujemy stan prawny na 30 października 2026 r., z uwzględnieniem zmian z 29 stycznia 2026 r. Przepisy o konfiskacie i świadczeniach zmieniły się wtedy po raz kolejny, więc część informacji z 2024 r. jest już nieaktualna.
Progi alkoholu – skąd się biorą
Granice wyznacza art. 46 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2151). Kodeks karny ma własną definicję nietrzeźwości w art. 115 § 16, z tymi samymi progami.
| Stan | Krew | Wydychane powietrze | Jazda samochodem to |
|---|---|---|---|
| trzeźwy w rozumieniu prawa | poniżej 0,2‰ | poniżej 0,1 mg/dm³ | brak wykroczenia z art. 87 KW (wyjątek: okres próbny, niżej) |
| stan po użyciu alkoholu | od 0,2‰ do 0,5‰ | od 0,1 do 0,25 mg/dm³ | wykroczenie, art. 87 § 1 KW |
| stan nietrzeźwości | powyżej 0,5‰ | powyżej 0,25 mg/dm³ | przestępstwo, art. 178a § 1 KK |
| próg konfiskaty | co najmniej 1,5‰ | co najmniej 0,75 mg/dm³ | przestępstwo i obowiązkowy przepadek auta, art. 44b § 1a KK |
Obie definicje obejmują także stan, w którym zawartość alkoholu „prowadzi do” takiego stężenia. Liczy się więc nie tylko wynik z chwili badania. Jeżeli alkohol dopiero się wchłaniał, biegły może wyliczyć, jakie stężenie było lub byłoby osiągnięte.
Okres próbny. Od września 2026 r. (6 miesięcy po wejściu w życie nowelizacji z 3.03.2026) stosuje się nowe przepisy o okresie próbnym dla osób, które po raz pierwszy zdobyły prawo jazdy kategorii B (Dz.U. 2025 poz. 1676). Kierowcy w okresie próbnym nie wolno jechać samochodem przy stężeniu powyżej 0,0‰ (art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami). Takiego kierowcy dotyczą więc ograniczenia nawet poniżej progu 0,2‰. Gdy zostanie stwierdzone, że kierowca w okresie próbnym naruszył ten zakaz, starosta cofa mu uprawnienia (art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu z Dz.U. 2025 poz. 1676). Żeby je odzyskać, trzeba ponownie spełnić wszystkie wymagania jak przy pierwszym prawie jazdy (art. 104). Więcej o okresie próbnym piszemy w artykule prawo jazdy – ważność i wymiana.
Stan po użyciu (0,2–0,5‰) – wykroczenie z art. 87 KW
Art. 87 § 1 KW przewiduje karę aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 zł. W praktyce oznacza to:
| Konsekwencja | Ile | Podstawa |
|---|---|---|
| grzywna | od 2500 zł do 30 000 zł | art. 87 § 1, art. 24 § 1a KW |
| areszt (zamiast grzywny) | od 5 do 30 dni | art. 19 KW |
| zakaz prowadzenia pojazdów | obowiązkowy, od 6 miesięcy do 3 lat | art. 87 § 3, art. 29 § 1 KW |
| ponowne wykroczenie w ciągu 2 lat od prawomocnego ukarania | grzywna co najmniej dwa razy wyższa od dolnej granicy, czyli od 5000 zł | art. 38 § 2 KW |
| punkty karne | 15 (kod A 03) | Dz.U. 2026 poz. 724, zał. nr 1 |
Nie ma mandatu. W drodze mandatu nie można nałożyć grzywny za wykroczenie, za które trzeba orzec środek karny (art. 96 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Przy art. 87 § 1 zakaz prowadzenia jest obowiązkowy, więc sprawa zawsze trafia do sądu. Na poczet zakazu sąd zalicza okres, w którym prawo jazdy było zatrzymane (art. 29 § 4 KW).
Rower i hulajnoga. Inne pojazdy niż mechaniczne, np. rower, mają osobne przepisy. Jazda rowerem w stanie po użyciu alkoholu to grzywna od 1000 zł (art. 87 § 2 KW), a w stanie nietrzeźwości od 2500 zł (art. 87 § 1a). Taryfikator przewiduje tu mandaty 1000 zł i 2500 zł (lp. 233 i 232). Zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne jest wtedy fakultatywny (art. 87 § 4).
Stan nietrzeźwości (powyżej 0,5‰) – przestępstwo z art. 178a KK
Kto prowadzi pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 178a § 1 KK). Przy karze, która nie byłaby surowsza niż rok, sąd może zamiast niej orzec ograniczenie wolności (co najmniej 4 miesiące) albo grzywnę (co najmniej 150 stawek dziennych), szczególnie gdy jednocześnie orzeka środek karny (art. 37a § 1 KK). Do kary dochodzą obowiązkowe środki:
| Środek | Wymiar | Podstawa |
|---|---|---|
| zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju | obowiązkowy, co najmniej 3 lata (maksymalnie 15 lat) | art. 42 § 2, art. 43 § 1 KK |
| świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym | co najmniej 5000 zł, maksymalnie 60 000 zł | art. 43a § 1 i 2 KK |
| przepadek samochodu | obowiązkowy od 1,5‰, poniżej tego progu możliwy | art. 44b § 1 i 1a KK |
| punkty karne | 15 (kod A 05) | Dz.U. 2026 poz. 724, zał. nr 1 |
Recydywa i jazda w czasie zakazu – art. 178a § 4 KK
Surowsze przepisy obejmują kierowcę, który był już prawomocnie skazany za jazdę w stanie nietrzeźwości albo za wypadek lub katastrofę spowodowaną po alkoholu. Dotyczą też kogoś, kto prowadzi pojazd w czasie zakazu orzeczonego za przestępstwo. Grozi mu wtedy:
- kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (art. 178a § 4 KK). Sąd nie może jej zamienić na grzywnę ani na ograniczenie wolności (art. 37a § 2), a zawiesić ją może tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 69 § 4);
- dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek (art. 42 § 3 KK);
- świadczenie pieniężne co najmniej 10 000 zł (art. 43a § 3 KK).
Konfiskata samochodu od 1,5‰ – co się zmieniło w 2026 r.
Obowiązkowy przepadek pojazdu nietrzeźwego kierowcy obowiązuje od 14 marca 2024 r. (ustawa Dz.U. 2022 poz. 2600; datę wejścia w życie przesunęła ustawa Dz.U. 2023 poz. 403). Wtedy przepis był w art. 178a § 5 KK. Gdy auto nie było wyłączną własnością sprawcy, sąd orzekał przepadek równowartości pojazdu.
Od 29 stycznia 2026 r. obowiązuje nowe brzmienie art. 44b KK (ustawa z 4 grudnia 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1872):
- Od 1,5‰ we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego, którym jechał sprawca. Może od tego odstąpić tylko w wyjątkowym wypadku, uzasadnionym szczególnymi okolicznościami (art. 44b § 1a).
- Poniżej 1,5‰ przepadek jest możliwy, ale nie obowiązkowy (art. 44b § 1). Dotyczy to także recydywisty z art. 178a § 4.
- Przepadku nie orzeka się, jeżeli w chwili przestępstwa auto nie było wyłączną własnością sprawcy, np. jest leasingowane, służbowe, pożyczone albo należy do małżonków. Wtedy sąd musi orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5000 do 500 000 zł (art. 44b § 5 pkt 1 i § 6).
- Gdy przepadek nie jest możliwy albo celowy, np. sprawca auto sprzedał, utracił albo zostało zniszczone, sąd może orzec taką nawiązkę (art. 44b § 5 pkt 2 i § 6).
Przy przestępstwie, za które orzeka się przepadek z art. 44b § 1a, policja tymczasowo zajmuje pojazd, którym jechał sprawca (art. 295 § 1a Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu od 29.01.2026). Ta sama nowelizacja zniosła zajęcia pojazdów kierowców, którzy mieli od 1‰ do 1,5‰. Zajęcia dokonane według starych przepisów upadły, a auta co do zasady wróciły do uprawnionych, chyba że policja zajęła je ponownie na innej podstawie (art. 8 ustawy Dz.U. 2025 poz. 1872).
OC zapłaci, ale ubezpieczyciel odzyska pieniądze – regres
Poszkodowany w wypadku z pijanym kierowcą nie traci odszkodowania. Wypłaca je ubezpieczyciel sprawcy z OC (art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Potem zakład ubezpieczeń ma prawo dochodzić od kierującego zwrotu wypłaconego odszkodowania, jeżeli kierujący wyrządził szkodę m.in. w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu narkotyków (art. 43 pkt 1 ustawy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 783). Przepis nie przewiduje górnej granicy. Przy szkodach na osobie, np. rentach i leczeniu, kwota roszczenia może przekroczyć wartość auta.
Dwie rzeczy, o których kierowcy zapominają:
- Regres obejmuje już stan po użyciu, a nie tylko nietrzeźwość. Wystarczy 0,2‰.
- OC nie pokryje szkody w twoim własnym samochodzie. Przy AC o zakresie ochrony decydują ogólne warunki ubezpieczenia (OWU). Wyłączenia dotyczące jazdy po alkoholu sprawdź w swojej umowie. Jak czytać polisy, opisujemy w artykule ubezpieczenie OC i AC – jak wybrać.
Jeżeli auto w ogóle nie ma OC, odszkodowanie wypłaca UFG i dochodzi zwrotu od posiadacza i kierującego. Opisujemy to w artykule kara za brak OC w 2027 r.. Co zrobić, gdy drugi uczestnik kolizji wygląda na pijanego, wyjaśniamy w poradniku kolizja bez policji – oświadczenie sprawcy.
Prawo jazdy – co dzieje się po kontroli i po wyroku
- Zatrzymanie od razu. Policjant zatrzymuje prawo jazdy za pokwitowaniem już przy uzasadnionym podejrzeniu, że kierowca jest w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa o ruchu drogowym).
- Cofnięcie uprawnień. Po orzeczeniu zakazu prowadzenia pojazdów starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień (art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami).
- Badania. Kierowca, który prowadził w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu, podlega badaniu lekarskiemu (art. 75 ust. 1) i psychologicznemu (art. 82 ust. 1) ustawy o kierujących pojazdami.
- Egzamin po długim zakazie. Gdy zakaz trwał ponad rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest pozytywny wynik kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, czyli egzaminu (art. 103 ust. 3).
- Blokada alkoholowa. Po wykonaniu co najmniej połowy zakazu (przy zakazie dożywotnim po co najmniej 10 latach) sąd może pozwolić na dalsze wykonywanie zakazu jako zakazu prowadzenia aut bez blokady alkoholowej (art. 182a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego). Starosta wpisuje wtedy to ograniczenie do prawa jazdy (art. 103 ust. 3a ustawy o kierujących pojazdami). Badanie techniczne auta z blokadą wymaga dokumentu kalibracji blokady, ważnego 12 miesięcy (art. 81 ust. 12a PoRD).
„Rano po imprezie” – na co uważać
Przepisy nie przewidują żadnego „bezpiecznego” czasu od ostatniego drinka. Liczy się wynik badania i to, do jakiego stężenia prowadzi alkohol w organizmie. Tempo spalania alkoholu zależy od masy ciała, płci, jedzenia, zdrowia i wielu innych czynników. Kalkulatory internetowe dają tylko przybliżenie, które nie chroni przed odpowiedzialnością. Jeżeli wieczorem piłeś dużo, rano lepiej zostawić auto albo sprawdzić się na alkomacie.
Odpowiedzialność ponosi też osoba, która dopuszcza do jazdy kierowcę w stanie po użyciu alkoholu, np. właściciel auta, który daje kluczyki znajomemu po alkoholu. To wykroczenie z art. 96 § 1 pkt 3 KW. Od 29 stycznia 2026 r. grozi za nie ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1000 zł.
FAQ
Ile promili to przestępstwo?
Powyżej 0,5‰ we krwi albo powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. Od 0,2‰ do 0,5‰ (0,1–0,25 mg/dm³) to wykroczenie.
Czy za jazdę po użyciu alkoholu można dostać mandat?
Nie. Przy art. 87 § 1 KW zakaz prowadzenia pojazdów jest obowiązkowy, a takiego wykroczenia nie da się ukarać mandatem (art. 96 § 2 KPSW). O karze decyduje sąd. Grzywna wynosi od 2500 zł do 30 000 zł, a zakaz od 6 miesięcy do 3 lat.
Czy sąd zabierze auto, które jest w leasingu albo należy też do żony?
Przepadku takiego auta się nie orzeka, ale od 29 stycznia 2026 r. sąd musi wtedy orzec nawiązkę od 5000 do 500 000 zł (art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 KK). Dotyczy to sytuacji, w których przepadek byłby obowiązkowy albo sąd by go orzekł.
Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty z OC, bo sprawca był pijany?
Poszkodowanemu nie. Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie, a potem może żądać jego zwrotu od pijanego kierowcy (art. 43 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych).
Ile punktów karnych za jazdę po alkoholu?
15 punktów zarówno za stan po użyciu (kod A 03), jak i za stan nietrzeźwości (kod A 05). Przy obowiązkowym zakazie i cofnięciu uprawnień punkty schodzą jednak na dalszy plan.
Źródła
- Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1342: art. 37a, 39, 42, 43, 43a, 44b, 69 § 4, 115 § 16, 178a.
- Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, Dz.U. 2025 poz. 1872: nowe brzmienie art. 42, 43a, 44b KK, art. 295 § 1a KPK, art. 96 § 1 KW, art. 8 i 9 (od 29.01.2026).
- Ustawa z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, Dz.U. 2022 poz. 2600, Dz.U. 2023 poz. 403 (art. 5 – wejście w życie 14.03.2024) i Dz.U. 2023 poz. 1860 (art. 31 – brzmienie art. 44b z 2024 r.).
- Kodeks wykroczeń, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1372: art. 19, 24 § 1a, 29, 38 § 2, 87, 96 § 1.
- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1336: art. 96 § 2.
- Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2151: art. 46.
- Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 783: art. 34, 43.
- Rozporządzenie MSWiA z 29 maja 2026 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego, Dz.U. 2026 poz. 724: załącznik nr 1, kody A 03 i A 05.
- Rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych, Dz.U. 2021 poz. 2484: lp. 232, 233.
- Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251: art. 81 ust. 12a, art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a.
- Ustawa o kierujących pojazdami, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1226: art. 75, 82, 103, 104; nowelizacja Dz.U. 2025 poz. 1676: art. 91 ust. 4 (0,0‰ w okresie próbnym), art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. b (cofnięcie uprawnień), art. 9 ust. 1.
- Kodeks karny wykonawczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1307: art. 182a.
Stan prawny na 30.10.2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Wymiar kary i środków karnych w konkretnej sprawie ustala sąd.